Arnhem Spookstad - Evacuatie na de Slag, 1944-'45


ARNHEM SPOOKSTAD


Hoofdstuk 8

Moeke besefte niet wat er gebeurde

,,Moeke besefte niets van de gebeurtenissen om haar heen. De vliegtuigen die overvlogen; de parachutisten die in de verte landden; het gezin aan de overkant, dat op het balkon werd doodgeschoten door agressieve Duitsers; dat we ons daarna niet meer in de woonkamer durfden te vertonen en kruipend over de grond naar het toilet gingen - het ging allemaal volstrekt langs haar heen. Terwijl wij de nachten wakend en biddend doorbrachten zong zij de liedjes die ik op de kleuterschool geleerd had. Zij was dement, en ook daarom hoopten we thuis te kunnen blijven.''
Dini Reijntjes uit Arnhem-Zuid zag in de loop van maandag en dinsdag dat veel buren gehoor gaven aan het evacuatiebevel. ,,Dat wij misschien ook moesten vertrekken maakte me ziek van angst. Want hoe moest het dan met haar? Hoe moesten we haar vervoeren?'' Ze kon het rekken tot donderdag.
,,Op Moekes 69e verjaardag werden we met bruut geweld door Duitse militairen uit ons huis gezet. Voor we het einde van de straat hadden bereikt zakte zij al in elkaar. Na ruim een uur schoot een van de buren ons te hulp; hij was al geëvacueerd en kwam nog wat van huis ophalen met een handkar. Zij werd er op gelegd en zo gingen we richting Huissen. Daar werd ze naar het klooster gebracht, dat als noodhospitaal was ingericht. Er lagen ook zwaargewonde Duitse jongens, zeer jong, die om hun moeder riepen. Wij kregen onderdak bij vriendelijke mensen, bierbrouwer Piet Wouters en zijn vrouw.''
Na twee weken moest Huissen weer worden verlaten. ,,Pa en Moeke gingen met een ziekentransport richting Barneveld. In weer en wind voeren ze op een platte wagen met de pont van Huissen naar Pannerden, terwijl op de Rijn nog een beschieting plaatsvond. Het was de laatste keer dat ik haar zag. Contact was in die dagen niet mogelijk. We probeerden het een aantal keren, maar zonder resultaat. Er waren immers duizenden mensen die in onzekerheid verkeerden. Zelf hadden wij ook geen vast adres.''

Moeke

Onder het ongedierte

Dini Reijntjes en haar zus vertrokken met een stoet van evacuees naar Pannerden, waar ze werden ondergebracht in een school. ,,Het verblijf daar was afschuwelijk. We sliepen in het stro, iedereen zat onder het ongedierte en er waren nauwelijks sanitaire voorzieningen. Na een week ging het verder naar Wehl; weer een school waar we vier dagen bleven. Toen ging de tocht naar Hengelo in Gelderland, waar we in een kegelbaan werden ondergebracht. Daar sloeg het heimwee toe. Ziek van ellende heb ik daar aldoor in het stro gelegen. Uiteindelijk bereikten we onze eindbestemming Vorden. Daar werden we verdeeld over gastgezinnen. Gelukkig hebben mijn zus en ik het er heel goed getroffen.''
Op 14 december kam er een bericht van het Rode Kruis: moeder was op 24 oktober in Barneveld overleden. ,,Ik voelde me totaal leeg en intens verdrietig. De tijd dat we in onzekerheid verkeerden was voorbij. Maar toen was er nog hoop. Nu was er de harde waarheid. Al herkende ze mij de laatste jaren niet of nauwelijks; nu had ik geen moeder meer.''
Wel was nu bekend waar haar vader verbleef. ,,We wilden naar hem toe. Dat ging zo maar niet. We moesten diverse formulieren invullen. Toen kregen we een vergunning tot het overschrijden van de IJssel. We mochten een dag wegblijven. We gingen er heen op fietsen met massieve banden. In Barneveld vertelde pa ons over Moekes laatste uren. Hoe ze de laatste avond nog gezongen had en daarna rustig was ingeslapen. Ze was uit haar lijden verlost.''
Terug in het vervuilde, leeggeroofde huis in Arnhem-Zuid, pas in november 1945, miste Dini Reijntjes vooral haar moeder, op haar eigen plaatsje voor het raam.
,,Precies 41 jaar na haar overlijden, op 24 oktober 1985, werd mijn zesde kleinkind geboren. Enige tijd later vertelde ik dat aan mijn dochter. Haar reactie was: 'Wat jammer dat we dat niet wisten. Dan hadden we er rekening mee kunnen houden, bijvoorbeeld met een tweede naam'. Maar dat was niet nodig. Mijn kleindochter werd Marit genoemd en Moekes naam was Maria. Zo werd ze onbewust toch nog haar naamgenootje.''


Naar hoofdstuk 9. Een optocht van zielige mensen

Terug naar Inhoud

Aangepast zoeken

ANDRÉ HORLINGS OP INTERNET:
Arnhem Spookstad | Rees: De verzwegen deportatie | Kriegsgefangenenpost | Het drama van de SS Pavon
Artikelen en features | Krapulistische oprispingen | 100 jaar Apeldoornse Courant
Webcams: World Webcam Monitor > Unprotected webcams > Cruiseship cams > List of webcams and more
Media: Press > TV > Radio & video > Twitter and more
World: Atlas | Natural events | Weather > Climate change | Disasters > Earth's End
Various: Dutch Courage's Boeken | Guitar at Charles Bridge | Contact


© André Horlings


 

Make a Free Website with Yola.